Zelfs na negen jaar monitoring in het boshommellandschap, blijft het ieder jaar weer een verrassing wat er aangetroffen gaat worden. Welke soorten hebben een goed jaar, en welke vallen op door hun afwezigheid? En zal het weer lukken om een nieuwe soort aan de lijst toe te voegen? Je leest het in dit jaaroverzicht.
Vanwege een onderzoek naar de bestuivers van de gulden sleutelbloem, een voorjaarsbloeier, begonnen de eerste veldwerkers dit jaar al halverwege maart. Dat is een maand eerder dan gebruikelijk, en het was dus de vraag welke soorten al actief zouden zijn. Meteen bij het eerste veldbezoek vielen de enorm hoge aantallen waaiergroefbijen op. Ook de nestparasiet van deze soort, de kortsnuitbloedbij, werd veel gezien. Van deze soorten worden normaalgesproken hooguit enkele exemplaren per jaar gezien, maar gedurende de eerste weken van het voorjaar blijken ze tot de algemeenste soorten van het boshommellandschap te behoren.
De waaiergroefbij (links) en de bijbehorende nestparasiet de kortsnuitbloedbij (rechts) werden vroeg in het seizoen veel gezien.
Halverwege april werd een op het eerste gezicht nietszeggend groefbijtje gevangen in een bijvriendelijk beheerde wegberm. Er zijn veel soorten groefbijen en een aantal daarvan behoort tot de algemeenste soorten van het boshommellandschap. Maar bij nadere inspectie bleek het niet om één van de gebruikelijke soorten te gaan, maar om de ernstig bedreigde zuidelijke dwerggroefbij. De laatste drie waarnemingen van deze soort in Nederland waren in 2016, 2007 en 1989, allemaal in Zuid-Limburg. Niet zo vreemd dus dat gedacht werd dat deze soort op het punt van uitsterven stond. Gelukkig is dat nog niet gebeurd, al is de vondst van slechts één exemplaar natuurlijk nog geen reden om opgelucht adem te halen. Hopelijk kunnen we deze soort voor ons land behouden met de maatregelen die we nemen in het boshommellandschap.
De mooie sachembij was ooit al verdwenen uit Nederland, maar is enkele jaren geleden weer teruggekeerd. Ook dit jaar dook deze soort weer op meerdere nieuwe locaties op, met name op recent geplagde, en dus nog behoorlijk kale percelen waar geprobeerd wordt kalkgrasland terug te krijgen. Een andere soort die is teruggekeerd in het boshommellandschap, is de grashommel. Nadat vorig jaar het eerste exemplaar weer werd waargenomen, zijn er ook dit jaar weer enkele individuen waargenomen.
Een nog zeldzamere hommel die dit jaar werd waargenomen, is de boomkoekoekshommel. Deze werd verrassend genoeg niet tijdens het veldwerk aangetroffen, maar in het huisje waar het veldteam verbleef. Onder de dakpannen van het huisje zat een boomhommelnest, en de boomkoekoekshommel leeft als parasiet in nesten van deze soort. Ook de boshommel liet zich dit jaar gelukkig weer zien. De eerste koninginnen werden al in april waargenomen, en met 6 getelde exemplaren was het een vrij gemiddeld jaar voor de icoon van het boshommellandschap.
Er waren ook dit jaar weer een aantal complete nieuwkomers in het boshommellandschap, waarvan de gouden bronsgroefbij het meest bijzonder was. Er werden meerdere exemplaren van deze warmteminnende soort aangetroffen op een geplagde helling. Samen met een paar andere soorten die voor het eerst in de officiële telling opdoken, zoals de kattenstaartdikpoot en de rode maskerbij, brengt dat het soortentotaal op 213 soorten bijen. Dat is ruim meer dan de helft van alle bijensoorten die ooit in Nederland zijn waargenomen!
Een mooie score, maar daar zijn zeker nog een aantal soorten aan toe te voegen. Zo zijn er nog steeds diverse soorten die al wel zijn waargenomen in het boshommellandschap, maar nog niet tijdens de officiële telrondes, zoals de blauwe zandbij en de tweecellige zandbij. En wie weet welke nieuwe soorten ons land nog zullen binnenkomen vanuit het zuiden. Volgend jaar weer nieuwe kansen!
Coverfoto: Mooie sachembij (Josh Rozema)
Tekst: Remco Ploeg